Anasayfa » Politik » Artan Sağlık Harcamaları

Artan Sağlık Harcamaları

Akp Hükumetinin Sağlık Politikalarının Sonucu;

Artan Sağlık Harcamaları

Prof. Dr. Sefer Aycan

Gazi Ü.Tıp Fakültesi 

Genel olarak sağlık alanında yapılan koruma, geliştirme,tedavi, esenlendirme, bakım, beslenme ve acil programlar için yapılan harcamaların tümü sağlık harcaması olarak kabul edilmektedir.

saglik_harcamalariKişisel anlamda veya genel anlamda  sağlık harcamalarının düzeyi bir çok faktöre bağlıdır.Fakat, bireysel düzeyde de, Ülke düzeyinde de en çok gelirle ilişkilidir.Gelir düzeyi artıkça sağlık harcaması artmaktadır.Bireysel düzeyde kişinin geliri artıkça sağlık hizmeti alması,dolayısı ile sağlık harcaması  yapması belki de kaygılanacak bir durum değildir.Başka alanlara gereksiz ve israf sayılacak harcamalar yapması yerine, sağlığına yatırım yapması hatta tercih edilen bir durum olabilir.Bu durumda parası olmayan, yada bir şekilde sağlığı güvence altına alınmamış bir kişinin ise ihtiyacı olsa dahi sağlık hizmeti alması,dolayısı ile sağlık harcaması yapması beklenemez.

Ülkelerin sağlık harcaması düzeyi de bir ölçüde sağlık hizmetlerinden yararlanma düzeyinin göstergesi olarak ele alınabilir.Bu nedenle bireysel düzeyde olduğu gibi çokta korkulacak bir durum olmadığı düşünülebilir.Fakat sağlık harcamaları sürekli artıyor ise, ülkenin öz kaynakları bunu karşılamaya yetmiyor ise, bu harcamalar gereksiz yere artıyor ise,paralar başkalarının cebine giriyor ise,birilerine haksız kazanç sağlıyor ise,  bu artış uygulanan politikalar ile  körükleniyor  ise ve buna rağmen insanların sağlık düzeyi iyileşmiyor ise   o zaman kaygı duymak gerekir.

Türkiye de sağlık harcamaları genellikle sürekli  olarak artmaktadır.2003 yılına kadar GSMH nın %3.3-4.0 düzeyinde sağlık harcaması yapılmış iken, DPT hesaplarına göre bu artış AKP Hükümetinin ilk yılında,yani  2003 yılında GSMH’ nın  % 4.5 düzeyinde sağlık harcaması olmuştur (1).2003 yılından  sonraki dönemde AKP Hükümetinin yaptığı mevzuat değişiklikleri, yaptığı uygulamalar ve yönlendirmeler ile 2004 yılında ve 2005 yılında da sağlık harcamalarının artarak devam etmiş olduğu beklenmektedir.İlk bulgularda bu artış çok ciddi boyutlarda olduğunu göstermektedir.

SAĞLIK HARCAMALARINI ARTIRAN NEDENLER

Aslında bir ülkedeki sağlık harcamalarının artışı bir çok nedene bağlı olabilir.Bunların en önemlileri:

  1. Toplumun  yaşlanması , ortalama hayat süresinin uzaması,
  2. Sağlık bilincinin artması,toplumun daha fazla sağlık hizmeti istemesi,
  3. Sağlık hizmetleri alanında kullanılan teknolojinin gelişmesine bağlı sağlık harcamaları artışı,
  4. Kronik hastalıkların artmasına bağlı sağlık harcamasındaki artış,
  5. Toplumun gelirindeki artışa bağlı olarak, sağlığa ayırdığı payın artması,
  6. Sağlık sigortasının yaygınlaşması,
  7. Sağlık hizmetlerinin yaygınlının ve kullanımının artması,
  8. Koruyucu hizmet yerine tedavi hizmetlerine ağırlık verilmesi,
  9. Tedavi hizmetlerinin hastaneden almaya teşvik edilmesidir. 

Bu  nedenlerin hepsi sağlık harcamalarının artmasına az yada çok etki edebilir.Bu faktörlerin etki mekanizmalarına ve sonuçlarına yazının amacı olmadığı için burada girilmemiştir.Fakat bunlardan bazılarının;toplumun yaşlanması, kronik hastalıkların artması gibi nedenlerin etkileri  uzun süreler sonrası ortaya çıkabileceğine de dikkat çekmek gerekir.

Bu yazıda son iki üç yıldaki değişimi dikkate aldığımızdan, nüfus yapısında ve sağlık hizmet teknolojisinde değişim olmadığını,ele almadığımız diğer faktörlere bağlı olası olan artmalarında  ihmal edilmesi gerektiğini düşünüyoruz.

Türkiye de son üç yılda  AKP Hükümeti ile ortaya çıkan ve  daha da artması beklenen sağlık harcamalarında ki artışın nedenlerini başka şeylerde aramamak ve nedenler iyi saptamak gerekir.Bunun temelinde; AKP Hükümetinin sağlık hizmetlerinde koruyucu hizmet yerine tedavi hizmetine öncelik veren ve tedavi hizmetleri alımını da ağırlıklı olarak etkili verimli çalışan Kamu Kuruluşlarından temin etme  yerine, tamamıyla ticari yaklaşımın esas olduğu özel sektör tarafından karşılanması isteyen yaklaşım ve zaman içerisinde Kamunun tümüyle hizmet sunumundan çekilmesini öngören anlayış yatmaktadır.

SAĞLIK HARCAMALARININ  ARTMASINA NEDEN OLAN AKP HÜKÜMETİNİN UYGULAMALARI

saglik-harcamalarimizAKP Hükumetinin sağlık harcamalarının artmasına neden olan ve daha da olacak olan yukarıda bahsettiğimiz AKP ye özgü sağlık anlayışının uygulamaları  çok net bir şekilde ortada durmaktadır.Bunlar nelerdir diye baktığımızda;

1.Koruyucu hizmetlerin tümünü,tedavi hizmetlerinin ise tüme yakınını sunan Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık kuruluşlarını  mahalli idarelere devrini öngören Kamu Yönetimi Temel İlkeleri Yasa Teklifi,

2.Sağlık personelinin tamamın sözleşmeli personel yapılması ile ilgili düzenlemeler,

3.Kamuda her türlü sağlık hizmetinin ihaleyle özel sektöre yaptırabileceğine dair düzenleme (4924 sayılı kanunu 11. maddesi)

4.Döner sermaye kanununda yapılan değişiklik ile her türlü sağlık hizmetlerinin hatta sağlık hizmeti dışındaki işlerin özel sektöre yaptırılmasına fırsat verilmesi ,

5.SSK’ya bağlı sağlık kuruluşlarının Sağlık Bakanlığına devredilmesi ve daha sonra mahalli idarelere devredilecek olması ve SSK’lıların direk hastaneye gidebilmesi,

6.Özel sektörden direk hizmet alınması ile ilgili düzenlemeler,

7.SSK mensuplarının da ilaçlarının özel eczanelerden temin edilmesi ile ilgili düzenleme (Aralık 2004 de yapıldı, Mart 2005 ten  itibaren uygulamaya başladı)

8.Tıbbi malzemelerin sağlık kuruluşlarınca toplu alınması ve hastaya kullanılması yerine, bireysel olarak perakende temini ve bunun geri ödeme kuruluşları  tarafından karşılanması,

gibi birçok düzenleme sağlık harcamalarını artırmış ve artırmaya devam etmektedir.

Bu düzenlemeler sonucunda ;sağlık harcamalarımız sürekli artmaktadır.2005 yılı verileri tam olarak açıklanmamış olmasına rağmen ilk bulgulara göre;Ülkemizin sadece perakende ilaç harcamaları(hastanedeki  ilaç harcamaları hariç) % 50 artarak 6 katrilyon liradan, 9 katrilyon liraya çıkmıştır(7).Tablo ve grafikte görüldüğü gibi SSK’nın ilaç harcaması ise yedi ayda  % 32 artmıştır,2006 yılında da % 25 artış beklenmektedir. .Maliye Bankı Aralık 2004 de SSK’lıların da ilaçlarının özel eczanelerden temin edilmesi düzenlemesi ile 600 trilyon lira kar edeceklerini söylemişti(7). Fakat görülen odur ki bir yılda sadece perakende ilaç harcaması 3 katrilyon lira attı.Bu durum Maliye Bakanı’nın  ne kadar iyi bir hesap uzmanı olduğunu göstermektedir.Halbuki bir düzenleme yapılmadan önce 2003 yılında SSK’nın kişi başı ilaç harcaması 38 dolar, Emekli Sandığının 404 dolardı.SSK’nın eski ilaç temin etme politikası milli çıkarlara uygun, ulusla arası ilaç sektörü için uygun değildi.Bu yüzden yapılan değişikliklerle SSK mensuplarının sağlık hizmeti, özelliklede ilaç alımı kolaylaştırılmış olması savunulsa da, ilaç temin etme politikasının değiştirmenin esas kimin yararına olduğunu görmek gerekir.Olanları iyi anlamak için, SSK kapsamındaki kişilerin daha iyi sağlık hizmeti alması için SSK ya bağlı sağlık kuruluşlarının neden şartlarının iyileştirilmesi yerine,  bu kuruluşların  ortadan kaldırıldığını sorusuna cevap aramak  gerekir.

Toplam sağlık harcamaları da artmaktadır.Mart ayında başlayan uygulama ile  yılın son üç ayındaki yapılmayan ödemeler rağmen, SSK nın toplam sağlık harcamaları 2005 yılında %15,7 artarak,  7.7 katrilyon TL çıkmıştır.2006 yılında %48.3 artışla, 11.3 katrilyon TL olması beklenmektedir.Sosyal güvenlik kuruluşlarının açıklarını kapatmak için yapılan transverler de artmaya devam etmektedir.2004 yılında  18 katrilyon TL  olan transverler,2005 yılında 22 katrilyon TL çıkmıştır.2006 yılında 23.5 katrilyon TL olması öngörülmektedir.

 

Tablo-1 SSK nın Yıllara Göre İlaç ve Toplam Sağlık Harcamalar(Milyar TL)

tablo1

** 2005 yılı son üç ayı kesin değildir.Kaynak (5)

tablo

Kaynak(5)

Tüm bu göstergeler Türkiye de sağlık harcamalarının artığını göstermektedir .Bu artış milletimizin daha fazla ve daha iyi hizmet alması anlaması gelmediği, tersine milli kaynaklarımızın  heba ediliyor olması anlamına geleceği için bizi endişelendirmektedir.Bu durum böyle devam eder ise bundan bazıları ve bazı kuruluşlar, onların ortakları, iş birlikçileri çıkar sağlar, fakat milletimiz ve devletimiz zarar görür.Bu oyunu görmek ve durdurmak gerekir.

2006 yılının ilk üç ayında ortaya çıkan durum da görüşlerimizi haklı çıkarmıştır.Sağlık harcamalarında ortaya çıkan ve  beklenenden de  fazla olan artış,bütçe sıkıntısı yaratmıştır.Bu durum karşısında Hükümet bir takım önlemler almak zorunda kalmıştır.Bu önlemlerin etkilerini daha sonra etraflıca tartışmak gerekir.Fakat öncelikle Hükümet samimi ise neden bu noktaya geldiğimizi görmesi gerekir.Bu nokta istenen bir durum mudur,yoksa Hükümet tarafından öngörülemeyen bir durum mudur?

Kaynaklar:   

  1. 1.      Sağlıkta Umut Vakfı , “Türkiye de Sağlık ve İlaç Harcamaları”, Eylül 2005.
  2. 2.      T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Projesi Genel Koordinatörlüğü,”Türkiye Sağlık Harcamaları ve Finansmanı 1998”Ocak 2001.
  3. 3.      T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Projesi Genel Koordinatörlüğü,”Türkiye Sağlık Reformları, 1998” Ankara 1998.
  4. 4.      T.C. Sağlık Bakanlığı, “Türkiye Ulusal Sağlık Hesapları 1999-2000”, Ankara2004
  5. 5.      www.ssk.gov.tr
  6. 6.      www.emekli.gov.tr
  7. 7.      www.milliyet.com.tr.2006/02/07/yazar/tamer.html
%d blogcu bunu beğendi: